میرزا ئەحمەد قازی
«شێخولمەشایخ»
دادوەری شاری سابڵاغ (مەهاباد)
لە زاری مێژووەوە
ئەوان چیان دەربارەی گوت
«میرزا ئەحمەد لە ساوجبڵاغی موکری لە گەورەکانی زانستە و خاوەنی کەسایەتی بەرزە، لە خەت و ئینشادا لێزانە و لە ناو عالماندا پلەیەکی باڵای هەیە.»
محەمەد حەسەن خانی ئیعتمادوسەلتەنەکتێبی «المآثر و الآثار»، بەشی دە«میرزا ئەحمەد کەسایەتییەکی مەزنی کورد بووە و لەناو خەڵکدا ڕێز و گەورەیی تایبەتی هەبووە.»
کتێبی «نەتەوەی کورد» (وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی)ژیاننامە
لە خوێندنگە بۆ کورسی دادوەری
ژیانی پیاوێک کە پلەی زانستی خۆی کردە ناوی خانەدانێک
لەدایکبوون
لە شاری مەهاباد لە دایک بوو، کوڕی میرزا قاسم و نەوەی میرزا مەحموودی قازی، ئەوەی ناسراو بوو بە «مەحموودی خۆشنووس».
خوێندن و فێربوون
لە تەمەنی منداڵیدا خوێندن و نووسینی لای باوکی فێربوو، پاشان بۆ بەردەوامبوون لە خوێندنی ئایینی، خۆی گەیاندە مامۆستایانی ئایینی شاری سابڵاغ (ناوی کۆنی مەهاباد).
بوونە دادوەری سابڵاغ
دوای تەواوکردنی خوێندنی ئایینی و وەدەستهێنانی پلەی مەلایەتی، حوکمی دادوەری شاری سابڵاغ دەسپێردرێت بە میرزا ئەحمەد.
کۆبوونەوەی یەکگرتوویی هۆبەتوو
دوای ١١ مانگ تێکۆشان، سەرکردەی دەیان عەشیرەی کوردستانی لە گوندی هۆبەتوو کۆکردەوە بۆ چارەسەرکردنی ناتەبایی نێوان کورد. وردەکارییەکانی خوارەوەن.
کۆچی دوایی
زانیارییەکی وردی جێی متمانە لەسەر ساڵی کۆچی دوایی میرزا ئەحمەد لەبەردەست نییە. بەگوێرەی ئەگەرەکان، لەنێوان ساڵانی ١٢٧٠ تا ١٢٧٥ی هەتاوی (١٨٩١ تا ١٨٩٦ی زایینی) کۆچی دوایی کردبێت.
خێزان
سێ هاوسەرگیری، هەشت کوڕ
هەموو کوڕەکانی خاوەن پلە و پایەی زانستی، سیاسی و کۆمەڵایەتی بوون
تەلعەت خانم ئەفشار
لە بنەماڵەی ئەفشارەکانی ورمێ- میرزا فەتاح
- میرزا وەهاب
- میرزا قاسم
- میرزا ڕەزاق
فاتمە خانم
لە بنەماڵەی بداق سوڵتان- میرزا جەلال (شێخ جەلال قازی)
مایا خانم
ئاسۆری- میرزا مەجید
- میرزا لەتیف
- میرزا ئەحمەد
ئەم میرزا ئەحمەدە چەند ڕۆژ دوای کۆچی دوایی باوکی لەدایک بووە، بۆیە ناوی باوکی لەسەرە.
کارنامەی مێژوویی
یەکگرتوویی لە دژی داگیرکاری
لاپەڕەیەکی زێڕین لە مێژووی خانەدانی قازیدا
بە ئاوڕدانەوە لە مێژووی کوردستان، میرزا ئەحمەد گەیشتە ئەو باوەڕە کە هۆکاری زاڵبوونی داگیرکاران تەنیا ناتەبایی و پەرشوبڵاوی نێوان کوردەکان بووە. بۆیە نامەی نارد بۆ سەرکردەی هەموو عەشیرەکان و کەسایەتییە کۆمەڵایەتییەکانی کوردستان و بانگهێشتی کۆبوونەوەیەکی نیشتمانی کردن. لە ئەنجامدا، لە ساڵی ١٢٤٥ی هەتاوی (١٨٦٦ی زایینی)دا، کۆبوونەوەیەکی گشتی لە گوندی هۆبەتوو — سەر بە شاری دیواندەرە — ڕێکخست کە ٢٣ ڕۆژ خایاند و بە ئاشتەوایی نێوان عەشیرەکان و بەڵێنی یەکڕیزی لە دژی داگیرکاران کۆتایی هات.
بەشداربووانی کۆبوونەوە
سەرچاوەکان
بنەمای بەڵگەنامەیی
بزوتنەوەی ڕزگاریی نەتەوایەتی گەلی کورد و قازی محەمەد
د. ڕەحیم قازیمێژووی گشتی حیزبی دیموکراتی کوردستان
قاسم قازیکورتە مێژووی بنەماڵەی قازی
خەلیل فەتاح قازیڕۆژگاری ون بوو
بەسەرهات و بیرەوەرییەکانی ڕەحمان قازیکۆکردنەوە: ئەحمەد فەتاح قازی · پێداچوونەوە: ناسر قازی